Bài giảng Ngữ Văn Lớp 9 - Tiết 116+117: Sang thu

Nội dung tài liệu: Bài giảng Ngữ Văn Lớp 9 - Tiết 116+117: Sang thu

1. Bài 24 - Văn bản Sang thu Hữu Thỉnh I- Tìm hiểu chung.
2. Bài 24 - Văn bản Sang thu Hữu Thỉnh 1. Tác giả - Hữu Thỉnh tên đầy đủ là Nguyễn Hữu Thỉnh, sinh năm 1942, quê ở huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc. - Là nhà thơ trưởng thành trong thời kì kháng chiến chống Mĩ. Phong cách thơ Hữu Thỉnh: Thiết tha, sâu lắng, giàu suy tưởng. §Ò tµi Trong chiến tranh Sau chiến tranh HiÖn thùc Con ngư­êi, cuéc ViÕt vÒ s«i ®éng cña sèng ë n«ng th«n Mïa thu ngưêi lÝnh chiÕn tranh
3. Bài 24 - Văn bản Sang thu Hữu Thỉnh 2 Tác phẩm Hoàn cảnh Xuất xứ: In Thể thơ: sáng tác: trong “Từ 5 chữ Cuối năm chiến hào 1977 đất tới thành nước vừa phố” được hòa bình, thiên nhiên sang thu
4. * Hoàn cảnh sáng tác: «Năm 1977, tôi tham gia trại viết văn quân đội ở một làng ngoại ô Hà Nội (nay là Khương Hạ, Thanh Xuân, Hà Nội). Đất nước ta lúc này vừa trải qua chiến tranh, cuộc sống thanh bình đã trở lại. Trong cái mơ hồ phảng phất gió thu và lá thu đang ngả màu, nhà thơ đã trèo lên cây ổi chín vàng trong cả một vườn ổi bạt ngàn ở nơi này. Không có gì đặc hơn, sánh hơn cái màu, cái mùi ổi chín vàng nhuốm trong cái nắng vàng của mùa thu. Không gian cao vút, sâu thẳm, yên tĩnh...» (Lời tự bạch của Hữu Thỉnh)
5. Bỗng nhận ra hương ổi Phả vào trong gió se Sương chùng chình qua ngõ Hình như thu đã về Sông được lúc dềnh dàng Chim bắt đầu vội vã Có đám mây mùa hạ Vắt nửa mình sang thu Vẫn còn bao nhiêu nắng Đã vơi dần cơn mưa Sấm cũng bớt bất ngờ Trên hàng cây đứng tuổi Hữu Thỉnh
6. Bỗng nhận ra hương ổi Phả vào trong gió se Sương chùng chình qua ngõ Hình như thu đã về Sông được lúc dềnh dàng Chim bắt đầu vội vã Có đám mây mùa hạ Vắt nửa mình sang thu Vẫn còn bao nhiêu nắng Đã vơi dần cơn mưa Sấm cũng bớt bất ngờ Trên hàng cây đứng tuổi Hữu Thỉnh
7. Cách 1: 3 đoạn - Khổ 1: Tín hiệu báo thu sang - Khổ 2: Quang cảnh đất trời sang thu - Khổ 3: Biến đổi của cảnh vật sang thu Cách 2: 2 phần - Phần 1: Cảm xúc của nhà thơ trước khoảnh khắc giao mùa. - Phần 2: Những suy ngẫm của nhà thơ.
8. Bài 24 - Văn bản Sang thu Hữu Thỉnh II. Đọc – hiểu văn bản: Bỗng nhận ra hương ổi 1. Nội dung: Phả vào trong gió se a. Cảm xúc của nhà thơ trước Sương chùng chình qua ngõ Hình như thu đã về khoảnh khắc giao mùa: *Tín hiệu báo thu sang: - Từ ngữ gợi tả: Bỗng, phả, hình như - Tín hiệu: hương ổi, gió se, sương. - Nhân hóa: sương chùng chình Tâm trạng ngỡ ngàng của nhà thơ trước khoảnh khắc giao mùa.
9. Lời tự bạch của nhà thơ “Giữa trời đất mênh mang, giữa cái khoảnh khắc giao mùa kì lạ thì điều khiến cho tâm hồn tôi phải lay động, phải giật mình để nhận ra, đó chính là hương ổi. Với những người không làm thơ thì mùi hương đó gợi nhớ đến tuổi ấu thơ, gợi nhớ đến buổi chiều vàng với một dòng sông thanh bình, một con đò lững lờ trôi, những đàn trâu bò no cỏ giỡn đùa nhau và những đứa trẻ ẩn hiện trong triền ổi chín ven sông. Nó giống như mùi bờ bãi, mùa con trẻ Hương ổi tự nó xốc thẳng vào những miền thơ ấu thân thiết trong tâm hồn chúng ta. Mùi hương đơn sơ ấy lại trở thành quý giá vì nó đã trở thành chiếc chìa khóa vàng mở thẳng vào tâm hồn mỗi người, có khi là cả một thế hệ ”.
10. Bài 24 - Văn bản Sang thu Hữu Thỉnh II. Đọc – hiểu văn bản: Sông được lúc dềnh dàng Chim bắt đầu vội vã 1. Nội dung: Có đám mây mùa hạ a. Cảm xúc của nhà thơ trước Vắt nửa mình sang thu khoảnh khắc giao mùa: * Quang cảnh đất trời sang thu: - Nhân hóa: sông dềnh dàng, chim vội vã - Từ láy: dềnh dàng, vội vã - Hình ảnh liên tưởng: đám mây mùa hạ- vắt nửa mình sang thu. Tâm trạng bâng khuâng trước cảnh đất trời sang thu.
11. Bài 24 - Văn bản Sang thu Hữu Thỉnh II. Đọc – hiểu văn bản: Vẫn còn bao nhiêu nắng Đã vơi dần cơn mưa 1. Nội dung: Sấm cũng bớt bất ngờ a. Cảm xúc của nhà thơ trước khoảnh Trên hàng cây đứng tuổi khắc giao mùa. * Biến đổi của cảnh vật sang thu: - Nắng vẫn cũn nhưng nhạt dần - Mưa vơi dần - Sấm cũng bớt - Hàng cây đứng tuổi Tâm trạng bâng khuâng ngỡ ngàng, cảm nhận tinh tế của nhà thơ khi chợt nhận ra những tín hiệu báo thu sang.
12. Lời tự bạch của nhà thơ «Mây mùa hạ thường chứa nhiều màu sắc, thậm chí là giông bão tựa hồ những ước mơ khao khát của tuổi trẻ... Tuy nhiên giữa ước mơ và thực tại là hai thế giới luôn đối lập nhau và chẳng phải ước mơ nào cũng thành hiện thực. Sự dang dở, sự mất mát là một hiện thực buộc chúng ta phải chấp nhận trong cuộc sống của mình. Ngay cả người lính cũng vậy. Rất nhiều đồng đội của tôi đã nằm lại ở tuổi còn rất trẻ, ở ngưỡng cửa của mùa đẹp nhất trong cuộc đời. Vì thế nên đám mây trong thơ ấy chỉ là «Vắt nửa mình sang thu» thôi, mùa còn lại đã trở thành kí ức...» (Lời tự bạch)
13. SấmSấm cũng bớt bất ngờ Trên hànghàng câycây đứngđứng tuổituổi Hình thức thảo luận nhóm 4 Thời gian thảo luận: 1 phút * Tả thực: - Sấm và hàng cây lúc sang thu. Sấm: Vang động bất thường của ngoại cảnh, của cuộc đời. * Ý nghĩa ẩn dụ: Hàng cây đứng tuổi: Con người từng trải. “Với hình ảnh có giá trị tả thực về hiện tượng thiên nhiên này, tôi ? muốn Có gửi ý kiến gắm suycho ngẫm rằng: của “ Haimình, câu khi thơ con cuốingười của đã từngkhổ trảithơ thì cũngthứ vững ba vàng vừa hơn có trướctính tả những thực, tác vừa động chứa bất thưđựngờng nhiều của ngoại hàm cảnh,ý củasâu cuộc xa”. đời.” Em có đồng ý không ? Vì sao ? (Lời tâm sự của nhà thơ Hữu Thỉnh)
14. Bài 24 - Văn bản Sang thu Hữu Thỉnh II. Đọc – hiểu văn bản: 1. Nội dung: a. Cảm xúc của nhà thơ trước khoảnh khắc giao mùa. b. Những suy ngẫm của nhà thơ: - Tả thực: Sấm và hàng cây lúc sang thu - Ẩn dụ: + Sấm: Vang động bất thường của ngoại cảnh, của cuộc đời. + Hàng cây đứng tuổi: Con người từng trải. - Suy ngẫm của tác giả: khi con người đã từng trải thì cũng vững vàng hơn trước những tác động bất thường của ngoại cảnh, của cuộc đời. Suy ngẫm của tác giả làm nên đặc điểm của cái tôi trữ tình sâu sắc trong bài thơ.
15. Bài 24 - Văn bản Sang thu Hữu Thỉnh II. Đọc – hiểu văn bản: 1. Nội dung: 2. Nghệ thuật: - Khắc hoa được hình ảnh thơ đẹp, gợi cảm, đặc sắc về thời điểm giao mùa hạ – thu ở nông thôn vùng đồng bằng Bắc bộ. - Sáng tạo trong việc sử dụng từ ngữ (bỗng, phả, hình như, ), phép nhân hoá (sương chùng chình, sông dềnh dàng, ), phép ẩn dụ (sấm, hàng cây đứng tuổi).
16. Bài 24 - Văn bản Sang thu Hữu Thỉnh II. Đọc – hiểu văn bản: 1. Nội dung 2. Nghệ thuật 3. Ý nghĩa văn bản: Bài thơ thể hiện những cảm nhận tinh tế của nhà thơ trước vẻ đẹp của thiên nhiên trong khoảnh khắc giao mùa ở đồng bằng Bắc bộ.
17. BÂNG KHUÂNG NGỠ NGÀNG SUY NGẪM