Giải pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4-5 tuổi thông qua việc dạy trẻ kể chuyện sáng tạo bằng rối trong góc văn học tại trường mầm non thị trấn Cát Hải năm học 2021-2022 - Bùi Thanh Hương

Nội dung tài liệu: Giải pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4-5 tuổi thông qua việc dạy trẻ kể chuyện sáng tạo bằng rối trong góc văn học tại trường mầm non thị trấn Cát Hải năm học 2021-2022 - Bùi Thanh Hương

1. ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN CÁT HẢI TRƯỜNG MẦM NON THỊ TRẤN CÁT HẢI ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN “Giải pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4-5 tuổi thông qua việc dạy trẻ kể chuyện sáng tạo bằng rối trong góc văn học tại trường mầm non thị trấn Cát Hải năm học 2021-2022” Tác giả: Bùi Thanh Hương Trình độ chuyên môn: Đại học Chức vụ: Giáo viên Nơi công tác: Trường mầm non Thị Trấn Cát Hải Điện thoại: 0941277915 Cát Hải, tháng 01 năm 2022
2. 2 CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN Kính gửi: Hội đồng sáng kiến cấp cơ sở năm 2021 Tôi ghi tên dưới đây: Tỷ lệ (%) Trình độ đóng góp Ngày tháng Chức STT Họ và tên Nơi công tác chuyên vào việc năm sinh danh môn tạo ra sáng kiến Bùi Thanh Hương 09/03/1994 Trường MNTT Giáo Đại học 100% 1 Cát Hải viên Là tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến: “Giải pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4-5 tuổi thông qua việc dạy trẻ kể chuyện sáng tạo bằng rối trong góc văn học tại trường mầm non thị trấn Cát Hải năm học 2021-2022” 1. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến Phục vụ cho công tác giảng dạy của giáo viên các trường mầm non trên địa bàn huyện Cát Hải thực hiện việc làm đồ dùng, đồ chơi ở góc văn học sáng tạo và hiệu quả nhằm gây hứng thú, phát huy tính chủ động, tích cực và phát triển ngôn ngữ cho trẻ. 2. Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử: 01/10/2021 3. Mô tả bản chất của sáng kiến. Ở trẻ 4-5 tuổi khả năng nói trình bày ý nghĩa, hiểu ngôn ngữ hoàn cảnh của trẻ bắt đầu phát triển. Trẻ biết được những từ ngữ nghệ thuật thông qua cách đọc diễn cảm, cao hơn nữa là biết dùng ngôn ngữ của mình để kể chuyện sáng tạo. Việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ là một trong những mục tiêu phát triển toàn diện cho trẻ mầm non. Nhận thức rõ được tầm quan trọng trong việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ đặc biệt là thông qua hoạt động kể chuyện sáng tạo bằng rối. Thông qua việc dạy trẻ kể chuyện sáng tạo bằng rối giúp trẻ phát triển tư duy, óc tưởng tượng sáng tạo, biết yêu quí cái đẹp, hướng tới cái đẹp. Khi trẻ kể chuyện ngôn ngữ của trẻ phát triển, trẻ phát âm rõ ràng mạch lạc, vốn từ phong
3. 3 phú. Từ những vốn từ đó, trẻ biết trình bày ý kiến, kể lại chuyện một cách sáng tạo bằng chính ngôn ngữ của mình. 4. Phân tích tình trạng của giải pháp đã biết . a) Ưu điểm: Biện pháp dễ thực hiện, không tốn kém, kích thích được sự sáng tạo của trẻ khi trẻ kể chuyện bằng rối tay. Nâng cao được chất lượng làm đồ dùng đồ chơi tại góc văn học, giúp trẻ tích cực tham gia vào góc chơi b) Hạn chế: Giáo viên: Giáo viên chưa quan tâm đến việc dạy trẻ kể chuyện sáng tạo bằng rối. Chưa tạo môi trường kích thích trẻ hoạt đông. VD: Chưa có nhiều các loại rối khác nhau như rối que, rối ngón tay, rối det.... Về trẻ: Trẻ chưa có kỹ năng kể chuyện sáng tạo với rối. Một số trẻ còn ngọng, chưa tự tin thể hiện bản thân. Trẻ ít được có cơ hội được bộc lộ ý tưởng, sở thích của mình trong việc lựa chọn câu chuyện và đồ dùng để kể chuyện. * Từ thực trạng việc sử dụng đồ dùng trong góc văn học cho trẻ 4-5 tuổi ở trường mầm non thị trấn Cát Hải chủ yếu là các con rối không cử động được, mua sẵn còn đơn điệu chưa kích thích được sự tò mò, sáng tạo, chủ động, tích cực của trẻ. Các hoạt động kể chuyện sáng tạo sử dụng đồ dùng tranh ảnh còn nhàm chán, không gây hứng thú cho trẻ. Mà đặc thù của trẻ mầm non luôn thích những cái mới lạ, hấp dẫn. Để nâng cao chất lượng khi tổ chức hoạt động vui chơi tại góc văn học trường mầm non thị trấn Cát Hải nói riêng và các trường mầm non trong toàn huyện nói chung, tôi mạnh dạn đưa ra “ Giải phát phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4-5 tuổi thông qua việc dạy trẻ kể chuyện sáng tạo bằng rối trong góc văn học tại trường mầm non thị trấn Cát Hải năm học 2021-2022”. 5. Các điều kiện cần thiết để áp dụng Căn cứ Nghị định số 13/2012/NĐ-CP, ngày 02/3/2012 của Chính phủ ban hành Điều lệ sáng kiến; Thông tư số 18/2013/TT-BKHCN, ngày 01/8/2013 của Bộ Khoa học và Công nghệ hướng dẫn một số quy định của Điều lệ sáng kiến được ban hành theo Nghị định số 13/2012/NĐ-CP, ngày 02/3/2012 của Chính phủ; Căn cứ Thông tư số 12/2019/TT-BNV, ngày 04/11/2019 của Bộ Nội vụ quy định chi tiết thi hành một số điều của Nghị định số 91/2017/NĐ-CP, ngày 31/7/2017 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật thi đua, khen thưởng; Hướng dẫn số 572/HD-UBND, ngày 31/3/2021 Ủy ban nhân dân huyện Hướng dẫn xét công nhận phạm vi ảnh hưởng, hiệu quả áp dụng của sáng kiến cấp cơ sở trên địa bàn huyện; Công văn số 1268/UBND-KT&HT, ngày 05/7/2021 của Ủy ban nhân dân huyện về việc triển khai, nhân rộng sáng kiến, giải pháp mới trong công tác cải cách hành chính năm 2021 trên địa bàn huyện.
4. 4 6. Những nội dung cải tiến, sáng tạo để khắc phục những nhược điểm của giải pháp đã biết * Biện Pháp 1: Tạo môi trường phong phú tại góc văn học Tạo môi trường cho trẻ hoạt động là rất cần thiết, nếu cô tạo được môi trường cho trẻ hoạt động tốt thì sẽ kích thích trẻ phát triển ngôn ngữ, tham gia vào các hoạt động và kết quả đạt được rất cao. Thực tế tôi nhận thấy dồ dùng làm bằng rối đã có nhưng chưa phong phú. Tôi đã tìm tòi nghiên cứu và quyết định sử dụng những nguyên vật liệu dễ tìm, dễ kiếm có tại địa phương như vải nỉ, vải dạ, vải vụn, len, bông quả bóng,... để tạo thành những con rối ngộ nghĩnh và đáng yêu theo từng chủ đề. Tôi đã làm được một số loại rối như: + Rối tay: Được làm chủ yếu từ vải dạ, vải vụn với thiết kế đơn giản, nội dung truyền tải đến trẻ lại vô cùng ý nghĩa, chính vì vậy mà rối tay được trẻ ở độ tuổi mầm non rất thích thú. + Rối dẹt: Được làm từ các loại giấy màu, bìa cứng, sinh động hơn rất nhiều so với những chú rối bất động khác + Rối sáng tạo: Được làm từ những nguyên vật liệu rất dễ tìm như vỏ hộp nhựa, quả bóng, vải dạ, bông... và được gắn các bộ phận như mắt mũi miệng... Rất đáng yêu Tôi đã làm được những con rối bằng các nguyên vật liệu phong phú và đa dạng , trẻ rất thích thú khi vào góc văn học. Xong để trẻ biết cách sử dụng rối như thế nào thì tôi phải hướng dẫn, gợi mở cho trẻ. Từ đó tôi đã đưa ra biện pháp 2 * Biện pháp 2: Hướng dẫn trẻ sử dụng rối khi kể chuyện sáng tạo Bên cạnh một môi trường hoạt động với đầy đủ các đồ dùng đa dạng phong phú thu hút được sự hứng thú của trẻ khi kể chuyện sáng tạo, tôi hướng dẫn trẻ cách sử dụng các con rối đó. + Rối tay: Tôi dạy trẻ sử dụng từng con một, lấy rối đeo vào tay và cử động tay của mình kết hợp với lời nói, ngôn ngữ biểu cảm, cùng với cách diễn rối qua cử động của các con rối, kể đến đâu đưa nhân vật ra đến đó. Tôi dạy trẻ kể theo từng nhóm kết hợp lồng ghép các trò chơi để củng cố và khắc sâu kiến thức. Trẻ chọn những nhân vật rối mà mình thích tạo thành một câu chuyện theo ý tưởng của trẻ. - Rối que: Rối que là hình thức khác của rối tay. Khi trẻ dùng rối que chỉ việc cầm con rối ngay ở cái que mà điều khiển sao cho nó hoạt động một cách linh hoạt giúp nhân vật mà trẻ chọn có thể di chuyển dễ dàng hơn. Trẻ có thể dùng rối để kể chuyện hoặc có thể để giới thiệu câu chuyện một cách sáng tạo và hiệu quả. - Rối ngón tay: Với những con rối ngón tay thì trẻ chỉ dùng duy nhất ngón tay để làm cho con rối hoạt động. Rối ngón tay giúp cho trẻ phát triển tốt các vận động tinh một cách khéo léo, làm quen được với tính cách của các nhân vật,
5. 5 đồng thời kích thích khám phá về các nhân vật khiến trẻ say mê với câu chuyện hơn nưa. Giúp trẻ có kỹ năng sử dụng đôi bàn tay, cổ tay, ngón tay để kể chuyện linh hoạt hơn. + Rối dẹt: Chọn những nhân vật mà trẻ thích, sau đó gắn các nhân vật lên những quyển truyện tranh sáng tạo, kể xong cảnh này trẻ tiếp tục gắn rối sang cảnh khác để kể. Như vậy sẽ khiến câu chuyện của trẻ hấp dẫn hơn, thu hút trẻ say sưa tạo ra muôn vàn những câu chuyện hay, kích thích tư duy của trẻ phát triển theo hướng tích cực. + Rối sáng tạo: Với những con rối sáng tạo này trẻ có thể ôm, cầm, hoặc đội lên đầu, đưa nhân vậy rối ra dùng tay rung hoặc lắc lư đầu làm rối cử động được. Ở hình thức này trẻ lớp tôi rất thích vì nó khá là lạ và độc đáo, thu hút được trẻ mỗi khi tham gia kể chuyện. Sau hoạt động kể chuyện sáng tạo bằng rối trong góc văn học, tôi nhận thấy vốn từ trong việc phát triển ngôn ngữ của trẻ được nâng lên rõ rệt. Trẻ biết thể hiện từ giọng điệu đến cảm xúc và tự tin hơn khi giao tiếp với cô và các bạn trong các hoạt động chơi. Nội dung đã cải tiến, sáng tạo ở các giải pháp mới * Tính mới: Sự phát triên ngôn ngữ của trẻ là một quá trình từ thấp đến cao với các giai đoạn mang những đặc trưng khác nhau tuỳ thuộc vào độ tuổi của trẻ. Với độ tuổi 4-5 tuổi, khơi dậy ở trẻ tình yêu đối với thiên nhiên, con người, sự vật, hiện tượng, đặc biệt là kể chuyện sáng tạo. Vì kể chuyện sáng tạo đòi hỏi trẻ phải có kỹ năng như tổng hợp, truyền đạt ý nghĩ, lời nói và biểu cảm. Những kỹ năng này trẻ lĩnh hội được trong quá trình luyện tập thường xuyên hàng ngày. Giáo viên sử dụng các loại vải vụn, vải dạ, len, bông, quả bóng, hộp nhựa, que đè lưỡi... để làm các loại rối đa dạng nhằm kích thích sự hứng thú, phát huy tính tích cực, chủ động của trẻ trong góc văn học đồng thời giảm tải được sự ô nhiễm môi trường về rác * Tính sáng tạo: Khi vào góc chơi trẻ được thỏa sức khám phá, trải nghiệm, thực hành biến những con rối đa dạng về chủng loại, cách sử dụng dễ, không cồng kềnh, thành những nhân vật trong, từng câu chuyện để trẻ kể một cách sáng tạo mang lại cho trẻ cảm giác gần gũi với thực tế và yêu thích góc văn học, sẽ khơi gợi sự ham thích qua đó phát triển ngôn ngữ, tư duy và khả năng sáng tạo kỹ năng hoạt động theo nhóm cho trẻ. Trẻ hào hứng, tích cực chủ động khi được tham gia kể chuyện sáng tạo vói những con rối ngộ nghĩnh đáng yêu bằng các nguyên vật liệu do cô và trẻ cùng tạo ra vì trẻ mầm non rất thích những đồ dùng mới lạ, hấp dẫn trẻ
6. 6 7. Chứng minh khả năng áp dụng của sáng kiến. Trẻ ở lứa tuổi này đã có sự phát triển về ngôn ngữ rõ nét hơn, cảm nhận được những câu chuyện tốt hơn. Chính vì vậy việc sáng tạo làm ra các loại rối cho trẻ trong góc văn học là một việc làm hết sức quan trọng. Nhằm giúp trẻ phát triển tư duy, óc tưởng tượng sáng tạo, biết yêu quí cái đẹp, hướng tới cái đẹp. Khi trẻ kể chuyện ngôn ngữ của trẻ phát triển, trẻ phát âm rõ ràng mạch lạc, vốn từ phong phú. Từ những vốn từ đó, trẻ biết trình bày ý kiến, kể lại chuyện một cách sáng tạo bằng chính ngôn ngữ của mình. 8. Những thông tin cần được bảo mật: Không 9. Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của tác giả. Biện pháp không những phù hợp với việc pháp triển ngôn ngữ cho trẻ 4-5 tuổi mà nó còn mở rộng vốn từ cho trẻ khuyến khích trẻ sử dụng vốn từ trẻ học được trong các hoạt động khác nhau. Trẻ biết thể hiện ngôn ngữ phù hợp với nhân vật và hoàn cảnh của câu chuyện, biết kể chuyện sáng tạo thông qua hình ảnh và nhân vật. Có tinh thần đoàn kết và tình hợp tác cùng nhau trong khi thực hiện thể hiện vai nhân vật trong các câu chuyện. 10. Đánh giá lợi ích thu được qua các giải pháp mới đã thực hiện. 10.1. Hiệu quả kinh tế Giải phát phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4-5 tuổi thông qua việc dạy trẻ kể chuyện sáng tạo bằng rối trong góc văn học được tôi đưa ra khá dễ dàng và thực hiện phù hợp với khả năng của trẻ, điều kiện thực tế của lớp. Không cần có sự đầu tư lớn về kinh phí, không tốn kém, không mất nhiều thời gian thiết kế, dễ thực hiện. 10.2 Hiệu quả, lợi ích về mặt xã hội Đối với giáo viên: Sưu tầm được nhiều loại rối, học thuộc nhiều truyện ngoài chương trình. Tạo được môi trường cho trẻ hoạt động tốt ở các góc, đặc biệt là góc văn học. Đối với trẻ: Hứng thú tham gia kể chuyện sáng tạo. Biết thể hiện ngôn ngữ phù hợp với nhân vật và hoàn cảnh của câu chuyện , biết kể chuyện sáng tạo thông qua hình ảnh và nhân vật Đối với phụ huynh: Giúp phụ huynh hiểu được tầm quan trọng của đồ dùng, đồ chơi trong góc văn học nói riêng và các hoạt động vui chơi nói chung. Từ đó phụ huynh tích cực ủng hộ các nguyên vật liệu...cho cô và trẻ làm đồ dùng, đồ chơi. Giải pháp đã góp phần sử dụng các nguyên vật liệu dễ kiếm tại địa phương như vải vụn, vải dạ, vỏ hộp nhựa, que đè lưỡi... để làm những con rối sáng tạo cho trẻ sử dụng có hiệu quả cao, giảm tải việc ô nhiễm môi trường.
7. 7 Nâng cao được chất lượng làm đồ dùng đồ chơi tại góc văn học, giúp trẻ tích cực tham gia vào góc chơi thực hiện tốt chuyên đề “ xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm”. Tôi xin cam đoan mọi thông tin nêu trong đơn là trung thực, đúng sự thật và hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật. Cát Hải, ngày 10 tháng 11 năm 2022 Người nộp đơn Bùi Thanh Hương
8. 8 CÁC PHỤ LỤC MỘT SỐ HÌNH ẢNH MINH HỌA * Một số loại rối tôi đã làm được trong góc văn học * Hình ảnh giáo viên và trẻ cùng sử dụng các loại rối ( rối tay, rối dẹt, rối sáng tạo) khi kể chuyện sáng tạo trong góc văn học