Một số biện pháp rèn kĩ năng: Giữ vở sạch - Viết chữ đẹp cho học sinh lớp 3 - Lưu Thị Miền

Nội dung tài liệu: Một số biện pháp rèn kĩ năng: Giữ vở sạch - Viết chữ đẹp cho học sinh lớp 3 - Lưu Thị Miền

1. UBND HUYỆN TIÊN LÃNG TRƯỜNG TIỂU HỌC QUANG PHỤC BẢN MÔ TẢ SÁNG KIẾN “MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN KĨ NĂNG: GIỮ VỞ SẠCH - VIẾT CHỮ ĐẸP CHO HỌC SINH LỚP 3” Tác giả: Lưu Thị Miền Trình độ chuyên môn: Đại học Tiểu học Chức vụ: Giáo viên Nơi công tác: Trường Tiểu học Quang Phục Hải Phòng, ngày tháng năm 2025
2. BẢN MÔ TẢ SÁNG KIẾN I. THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN 1.Tên sáng kiến " Một số biện pháp rèn kĩ năng “Giữ vở sạch- Viết chữ đẹp” cho học sinh lớp 3.” 2. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Dạy học môn Tiếng Việt Tiểu học 3. Tác giả Họ và tên: Lưu Thị Miền Ngày tháng năm sinh: 21/07/1989 Chức vụ: Giáo viên Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Quang Phục Điện thoại: 0949.154.796 4. Đơn vị áp dụng sáng kiến Tên đơn vị: Trường Tiểu học Quang Phục Địa chỉ: Thôn Chính Nghị - Xã Tân Minh - Huyện Tiên Lãng - Thành phố Hải Phòng Điện thoại: II. MÔ TẢ GIẢI PHÁP ĐÃ BIẾT Chữ viết là một bình diện quan trọng của ngôn ngữ bên cạnh các bình diện khác như ngữ âm, từ vựng Chữ viết có vai trò quan trọng trong việc tổ chức hoạt động độc lập và lĩnh hội ngôn bản, hướng dẫn học sinh nghe ,nói, đọc,viết. Chữ viết cũng là một yếu tố quan trọng để phát triển năng lực,trí tuệ,những phẩm chất đạo đức tốt đẹp của người học sinh.Vai trò của chữ viết trong hệ thống ngôn ngữ được quy định tầm quan trọng của dạy tập viết ở tiểu học.Vì vậy ngày đầu tiên đến trường học sinh đã bắt đầu làm quen với chữ viết. Ở đâu có tiếp nhận và sinh sản lời nói thì ở đó có dạy chữ viết. Cố vấn Phạm Văn Đồng đã nói: “Chữ viết cũng là một biểu hiện của nét người. Dạy cho học sinh viết đúng, viết cẩn thận, viết đẹp là góp phần rèn luyện cho học sinh tính cẩn thận, tính kỷ luật, lòng tự trọng đối với mình cũng như đối với thầy và bạn mình”. Tiểu học là bậc học nền tảng,dạy đọc TiếngViệt và tập viết TiếngViệt là chúng ta đã trao cho các em chìa khóa để mở ra những cánh cửa bước vào tương lại, là công cụ để các em vận dụng suốt đời. Trong việc dạy học sinh giữ vở sạch – viết chữ đẹp có những ưu điểm và hạn chế riêng sau: *Ưu điểm: - Việc giữ vở sạch, viết chữ đẹp rất quan trọng đối với học sinh khi làm bài thi, gây được những cảm tình với thầy cô giáo chấm bài. Vở sạch, chữ đẹp khi chấm bài sẽ không bị trừ điểm chữ xấu, chữ viết không đúng dòng ly, trình bày
3. không sạch đẹp. Nhìn vào vở hoặc bài thi của học sinh viết đẹp sẽ gây thiện cảm hơn với các thầy cô. - Việc giữ vở sạch, viết chữ đẹp giúp học sinh rèn luyện tính tỉ mỉ, cẩn thận, chỉn chu từng nét chữ khi viết, rèn luyện tính kiên trì, bền bỉ cũng như kết hợp sự sáng tạo của học sinh khi viết các kiểu chữ in hoa. Góp phần phát huy năng lực của học sinh. - Chữ viết được cả xã hội quan tâm. Nhiều thế hệ thầy cô giáo đã trăn trở, góp công, góp sức để cải tiến kiểu chữ, nội dung cũng như phương pháp dạy học chữ viết. * Hạn chế: - Nhiều học sinh vẫn viết sai chính tả, viết xấu, viết chậm. Điều đó ảnh hưởng không nhỏ đến khi các em đi thi và làm bài thi bị trừ điểm do mắc các lỗi chính tả hoặc chữ quá xấu hoặc để bài thi bị bẩn. Ngoài ra còn ảnh hưởng đến các môn học khác. - Nhận thức được tầm quan trọng đó, tôi đã mạnh dạn chọn đề tài: “Một số biện pháp giúp học sinh giữ vở sạch, viết chữ đẹp” ở trường tiểu học Quang Phục – Tiên Lãng - Hải Phòng. III. NỘI DUNG GIẢI PHÁP ĐỀ NGHỊ CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN 1.Biện pháp 1: Xây dựng cho học sinh một số nề nếp , thói quen giữ vở sạch ngay từ đầu năm học “Giữ vở sạch –rèn chữ đẹp” là hai việc làm phải đi đôi với nhau. Vì nếu chúng ta chỉ chú ý rèn chữ đẹp thì chưa đủ mà phải tập cho các em thói quen giữ vở sạch.Thế nhưng để học sinh có một nền nếp, một thói quen tốt giữ vở sạch là rất khó, phải thực hiện ngay từ đầu năm, không để cho các em mắc sai sót rồi mới uốn nắn nên tôi đã tiến hành xây dựng cho các em ngay từ buổi đầu nhận và làm quen với lớp. Đối với vở nên dùng loại vở không dày hoặc mỏng quá vì dày quá ( loại 200 trang ) dù có cẩn thận nhưng khi dùng lâu thì vở cũng không mới và đẹp lâu được. Nếu mỏng quá sẽ làm cho vở mảnh mai dễ bị quăn mép và nhàu. Nên chọn lại giấy dày, cứng có kẻ ô ly rõ ràng, để khi viết nếu có bị đè nặng thì cũng không bị in sang trang bên . Những đồ dùng đó tưởng như là lẻ thường tình nhưng nếu không có sự hướng dẫn cụ thể của giáo viên chủ nhiệm khi bước vào năm học mới , nhất định phụ huynh sẽ không đáp ứng được yêu cầu tối thiểu đó, chất lượng của phong trào giữ vở sạch, rèn chữ đẹp sẽ thấp,chữ viết của học sinh sẽ bị ảnh hưởng . Khi có đủ đồ dùng học tập, tôi hướng dẫn học sinh phân môn cho từng vở và ghi nhãn vở để không bị nhầm lẫn. Hướng dẫn các em cách bao bọc, dán nhãn như thế nào cho đẹp. Chọn ra một số vở sách có hình thức bao bọc đẹp,cẩn thận giới thiệu cho các em xem và học tập .
4. Ví dụ : Vở của một số em bao bìa bóng và dán nhãn vào góc bên phải của vở, ghi rõ họ tên, trường, lớp, tên vở : vở Toán, vở Ghi chung để ghi các môn học như Tự nhiên xã hội, Đạo đức, Thủ công, Chính tả, vở Luyện từ và câu, vở Tập làm văn, vở nháp .. . . ) Để nắm chắc việc thực hiện của các em, tôi kiểm tra kĩ vở, đồ dùng học tập, của từng em. Em nào chuẩn bị chưa đủ, chưa cẩn thận chu đáo tôi yêu cầu các em làm lại ngay, hôm sau tôi kiểm tra tiếp.Tôi cũng không quên nhắc nhở cho các em chú ý khi cho sách vở vào cặp, đối với cặp có hai ngăn thì cho vở và bảng con một ngăn, ngăn còn lại cho sách . Để vở luôn đẹp và mới, không bị quăn mép, nhàu nát tôi hướng dẫn các em thật kĩ tư thế ngồi viết và cách để vở . Qua thực tế cho thấy vở hay bị nhàu nát quăn góc là do tư thế ngồi viết và cách để vở. Khi viết nhiều em để vở thừa ra ở những vị trí sát cạnh bàn, góc và mép bàn rồi tỳ tay lên khi viết, làm cho vở quăn góc và gãy. Để khắc phục nhược điểm đó,bằng thực tế tôi làm mẫu để học sinh thấy rõ. Đặt vở nghiêng so với mép bàn một góc khoảng 30 o( nghiêng về bên phải ),hướng dẫn cách để tay khi viết, tư thế ngồi viết thật thoải mái, cầm bút nhẹ nhàng rồi yêu cầu học sinh làm theo, giáo viên kiểm tra và kịp thời uốn nắn. Để có được nền nếp, thói quen giữ gìn vở, tôi quy định các em chỉ nên viết một màu mực trong suốt năm học, không được dùng nhiều loại mực vì sẽ làm cho vở bẩn không đẹp mắt, khi viết ở mỗi vở đều có giấy lót tay ( vì tay các em hay ra mồ hồi , dễ làm bẩn vở )ở đầu mỗi buổi học tôi thường kiểm tra vệ sinh tay và yêu cầu học sinh rửa tay sạch trước khi đi học và trước khi vào lớp . Bên cạnh đó tôi còn hướng dẫn cho các em cách trình bày vở,cách ghi bài , cách gạch hết bài,hết một môn học, ngày học .. . Ví dụ : Lùi vào một ô để ghi thứ ngày tháng, lùi vào 4 ô để ghi môn học rồi gạch chân cách một ô (vì có nhiều em thường gạch chân môn học sát vào chữ viết nên trông rất xấu), tên bài học phải tuỳ theo mức độ dài hay ngắn mà ghi vào giữa so với tên môn học, gạch hết bài học cần lùi vào3 ô và gạch chừa lại 3 ô chứ không gạch hết cả trang . Cách nộp vở cho giáo viên kiểm tra khi làm xong để ra đầu bàn một bạn đầu bàn mang lên,cần chồng vở theo thứ tự ngay ngắn, em nào làm xong nộp lên bàn và úp xuống,cách lật vở,lấy vở phải nhẹ nhàng cẩn thận,không được bỏ giấy cũng như hướng dẫn học sinh làm nẹp vở để đánh dấu trang mình đang viết, tránh lật vở nhiều lần làm cho vở quăn góc, nhàu, bẩn. Trong quá trình viết nếu bị sai chỉ cần dùng thước gạch nhẹ, không dùng phấn hoặc bút tẩy để xoá, bôi bẩn . 2. Biện pháp 2: Cùng với phụ huynh học sinh yêu cầu về cách giúp con giữ vở sạch viết chữ đẹp
5. Ngay từ đầu năm tôi gặp gỡ và hướng dẫn cụ thể đối với phụ huynh học sinh để họ đáp ứng những yêu cầu tối thiểu cho con em mình,khi bước vào năm học(tôi có thể gặp và tiếp xúc vào buổi họp phụ huynh học sinh đầu năm, nếu trao đổi chưa đạt yêu cầu tôi lại trao đổi qua điện thoại )Các điều kiện vật chất như vở ghi,phấn viết bảng con, thước kẻ, bút viết, giấy nháp, Tôi phổ biến cho phụ huynh biết những quy định về cách bao bọc vở, dán nhãn và chuẩn bị sẵn một bộ vở mới bao bọc, dán nhãn đúng quy định để làm mẫu. Đồng thời cho phụ huynh xem vở cũ của học sinh những năm học trước đạt tiêu chuẩn giữ vở sạch, viết chữ đẹp để phụ huynh tham khảo. Tôi đề nghị hàng tuần phụ huynh phải kiểm tra việc giữ vở sạch, viết chữ đẹp của con, nếu phụ huynh có điều kiện thì kiểm tra hằng ngày, nhắc nhở con em mình thực hiện. Có hình thức khen thưởng kịp thời khi vở của con đạt loại A trong những đợt kiểm tra việc xếp loại của cô giáo. - Những yêu cầu về rèn chữ viết : + Rèn luyện chữ viết cho học sinh trong giờ Tập viết Ở bậc tiểu học, nếu như học vần, tập đọc giúp việc rèn năng lực đọc thông, thì tập viết giúp cho việc rèn năng lực viết thạo.Đọc thông mở đường cho viết thạo.Viết thạo sẽ giúp cho các em ghi nhanh, ghi rõ ràng những điều giáo viên giảng và cả những điều học sinh nghĩ. Nhìn trang vở với dòng chữ đều tăm tắp không bị giây mực,quăn mép,lòng người giáo viên giấy lên một niềm vui. Nhưng muốn viết thạo, học sinh phải cố gắng rèn luyện dưới sự chăm sóc, hướng dẫn tận tình của thầy cô giáo . Trong chương trình Tiếng Việt lớp3 yêu cầu học sinh vừa tập viết chữ cái hoa,vừa cũng cố kĩ năng viết chữ thường đã học ở lớp 1,lớp 2 với mức độ cao hơn và chúng ta cũng biết phân môn Tập viết theo gần hết chương trình Tiểu học vì vậy nó là một môn học không kém phần quan trọng, góp phần hình thành cho học sinh tính cẩn thận, tỉ mỉ, chịu khó rèn luyện chữ viết cho học sinh trong giờ Tậpviết là điều quan trọng mang lại hiệu quả cao không chỉ cho mônTập viết mà còn cho tất cả các môn học khác. Vì thế qua mỗi giờ Tập viết tôi luôn luôn tìm ra những điểm mà học sinh thường mắc phải để uốn nắn cho các em. Qua thực tế tôi thấy có nhiều em viết chữ không đều về kích thước độ cao, khoảng cách con chữ, chữ viết rời rạc, đứt đoạn dẫn đến chữ viết xấu. Để khắc phục được các nhược điểm này khi dạy tập viết, ngoài việc cung cấp cho học sinh trọng tâm kiến thức của bài, hướng dẫn tỉ mỉ,chính xác về khoảng cách,độ cao của từng con chữ.Tôi giảng giải ngắn gọn cho học sinh dễ hiểu và minh hoạ cách viết như: đặt ngòi bút như thế nào,thứ tự nét viết ra sao và phân tích cả dấu phụ của từng con chữ cũng như dấu thanh,ước lượng khoảng cách giữa các chữ cái,giữa các chữ ghi tiếng.
6. Ví dụ : Một số em hay viết chưa đúng độ cao của chữ cái : b, h, k, l , . (chữ b : nét 1: đặt bút ở đường kẻ ngang, 2 viết nét lượn nghiêng phải , dừng bút ở giữa đường kẻ 3 và 4. Nét 2: sổ thẳng hết đường kẻ 2 và bắt đầu lượn lên để tạo nét hất) Tổ chức cho học sinh luyện viết bằng nhiều hình thức khác nhau. Khi viết nếu chữ rời rạc đứt đoạn sẽ làm cho chữ viết trở nên cứng, mất đi sự mềm mại, tính thẩm mĩ của chữ viết.Để khắc phục điều này tôi nhận thấy việc viết mẫu trên bảng lớp của giáo viên rất quan trọng, viết mẫu là thao tác trực quan của giáo viên trên bảng lớp, giúp học sinh nắm bắt được quy trình viết từng nét chữ. Khi giáo viên viết mẫu trên bảng lớp, học sinh được nhìn thấy tay giáo viên viết từng nét, từng chữ, tay đưa nét như thế nào. Do vậy khi viết mẫu tôi viết chậm, viết đúng theo quy tắc viết chữ, đối với những chữ viết khó ( hoặc nét nối )giáo viên phối hợp giảng giải về cách viết, phân tích và viết mẫu đoạn trích những nét đó ra phần bảng phụ, học sinh quan sát lại chữ mẫu và luyện tập thực hành. Từ đó giúp học sinh trau dồi kĩ năng viết chữ, học sinh tận mắt thấy tay viết, nghe tận tai cách viết và sẽ viết đúng, khi học sinh viết sai, giáo viên không viết đè lên mà viết chữ đúng ở bên cạnh để học sinh quan sát, nhận ra ưu, khuyết điểm để rút kinh nghiệm . Ví dụ: Khi phát hiện ra các em:Nam, Đăng, Việt, Lan, Phượng, Thảo là những em viết rất chậm vì lí do các em viết rời và đứt quãng các nét viết giữa các âm vần như: tiếng “ thường” muốn viết cho nhanh, đúng các em phải viết liền các nét “thuong” rồi viết dấu phụ “ơ, dấu ư, dấu huyền”. Nhưng các em lại viết “thư, ơng, dấu huyền”.Vì thế các em viết rất chậm so với các bạn cùng lớp.Tôi đã hướng dẫn cụ thể và thường xuyên để các em sửa chữa lại cách viết liền nét cho nhanh, đúng. Chúng ta cũng biết, học sinh tiểu học thường hiếu động, thiếu kiên trì, khó thực hiện các thao tác đòi hỏi sự khéo léo, cẩn thận. Để giúp học sinh khắc phục nhược điểm trên, người giáo viên phải có đức tính kiên trì, tận tâm vì sự tận tâm nhiệt tình, chu đáo của giáo viên là một trong những yếu tố đảm bảo sự thành công của giờ dạy tập viết, kĩ năng viết của học sinh được tôi hướng dẫn theo hai mức độ: Khi viết các chữ cái yêu cầu học sinh viết đúng hình dáng: Cấu tạo quy trình viết. Ví dụ : Hướng dẫn viết chữ A hoa, ngoài việc hướng dẫn học sinh nắm quy trình ra tôi còn chỉ dẫn cách viết như sau: Nét 1 : đặt bút ở đường kẻ ngang3 viết nét lượn nghiêng phải, dừng bút ở đường kẻ 6.Nét 2: Từ điểm dừng bút ở nét 1,chuyển hướng bút viết nét móc ngược phải.Dừng bút ở đường kẻ 2. Nét 3 : Lia bút lên khoảng giữa thân chữ viết nét lượn ngang thân chữ từ trái qua phải . Khi tập viết ứng dụng : Tôi hướng dẫn học sinh viết liền mạch các chữ cái , không nhấc bút tuỳ tiện ,viết dấu phụ , dấu thanh dưới hoặc trên các chữ cái .
7. Học sinh chỉ có được kĩ năng viết chữ thật sự khi sản phẩm viết của các em đúng mẫu, rõ ràng, đúng tốc độ quy định , về tư thế ngồi viết , cách cầm bút, để vở, cách trình bày, cách rê bút ( viết đè lên theo hướng ngược lại với nét chữ vừa viết. Ví dụ khi viết chữ n, p . . .), lia bút ( để đảm bảo quá trình viết nối các chữ cái với nhau, nét bút được thể hiện liên tục nhưng dụng cụ viết (đầu ngòi bút, phấn .. .) không chạm vào mặt phẳng viết ( giấy bảng ),viết liền mạch( bút liền mạch là đưa ngòi bút liên tục từ điểm kết thúc của nét đứng trước tới điểm bắt đầu của nét tiếp sau ) Muốn học sinh viết chữ đẹp trong vở tập viết tôi đã hướng dẫn tỉ mỉ nội dung và yêu cầu về kĩ năng viết của từng bài viết, giúp các em viết đúng. Muốn học viết một chữ ghi tiếng cho nhanh, tôi hướng dẫn cách rê bút ( nhấc nhẹ đầu bút nhưng vẫn chạm vào mặt giấy) lia bút(chuyển dịch đầu bút sang điểm đặt bút khác, không chạm vào mặt giấy).Để có thể viết liền nét tạo sự kết nối hài hoà giữa các chữ cái trong chữ ghi tiếng làm cho chữ mềm mại và đẹp hơn . Ngoài ra tôi còn khuyến khích và nhắc nhở các em về luyện viết thêm trong vở Luyện viết chữ đẹp ở nhà sách hoặc các quầy sách báo bán rất nhiều . Ví dụ : Lớp3 có bộ sách luyện chữ đẹp tập 1, tập 2 gồm các kiểu chữ hoa và từ ứng dụng phù hợp với chương trình của lớp3. +Đối với giáo viên: Mục tiêu của chương trình mônTiếngViệt và sách giáo khoa mới,là nhằm góp phần bồi dưỡng tình yêu cái đẹp,cái thiện, lòng trung thực,lòng tốt góp phần đào tạo con người Việt Nam một cách toàn diện và hiện đại theo kịp các nước phát triển. Để có được người học sinh theo yêu cầu như thế thì bản thân của mỗi giáo viên phải là một tấm gương sáng cho học sinh noi theo. Mỗi việc làm của giáo viên dù nhỏ bé cũng phải hết sức mẫu mực, nếu người giáo viên chỉ giáo dục học sinh bằng lời lẽ không thì chưa đủ, mà cần phải thể hiện bằng những việc làm cụ thể để các em học tập. Ví dụ: Ngoài việc cố gắng rèn luyện bản thân mình trong mọi giờ lên lớp, bản thân tôi còn tìm tòi học hỏi phương pháp viết chữ đẹp từ những quyển vở viết chữ mẫu của BGD-ĐT vì hiện nay dạy viết chữ đẹp là một môn học hữu ích đó là giữ gìn và phát huy sự trong sáng của Tiếng Việt. Để học sinh giữ vở sạch,rèn chữ đẹp thì giáoviên phải là người thực hiện điều này trước tiên, với suy nghĩ đó nên bản thân tôi luôn gương mẫu đi đầu.Các loại hồ sơ sổ sách cũng như sách giáo khoa về hình thức, tôi bao bọc cẩn thận, đẹp.Ở giáo án tôi trình bày sạch sẽ, có hình mẫu, chữ mẫu. Về chữ viết tôi luôn rèn luyện chữ viết của mình để học sinh noi theo. Việc làm này thể hiện ở mọi nơi, mọi lúc, mọi môn học. Khi viết bảng tôi chú ý về cách trình bày có khoa học và đẹp mắt, chữ viết rõ ràng mẫu mực về nét chữ,
8. khoảng cách,độ cao của mỗi chữ cách đánh dấu thanh,viết đúng quy trình nắm chắc đặc điểm cơ bản của mẫu chữ viết trong trường tiểu học. Mẫu chữ cái viết thường được phân theo nhóm như sau: Nhóm 1: Nhóm các chữ cái có cấu tạo nét cong phối hợp với nét móc: a, ă, â, d, đ, q. Nhóm 2: Nhóm các chữ cái cấu tạo từ nét cong là cơ bản: c, o, ô, ơ, e, ê, x. Nhóm 3: Nhóm các chữ cái có cấu tạo nét cơ bản là nét khuyết phối hợp với nét móc: b, h, k, l, g, y. Nhóm 4: Nhóm các chữ cái có cấu tạo nét cơ bản là nét móc, hoặc nét móc phối hợp với nét móc: i, t, u, ư, p, m, n, Nhóm 5: Nhóm các chữ cái có cấu tạo nét cơ bản là nét móc phối hợp với nét cong: r, s, v. ` Các chữ cái b, g, k, h, l, y được viết với chiều cao 2.5đơn vị, tức bằng 2 lần rưỡi chiều cao chữ cái ghi nguyên âm. Chữ cái t được viết với chiều cao 1.5 đơn vị. Các chữ cái r, s, được viết với chiều cao 1.25 đơn vị Các chữ cái d,đ,p , q được viết với chiều cao 2 đơn vị. Các chữ cái còn lại : o, ô, ơ, a , ă, â, e, ê, i, u, ư, c, n, m, v, x được viết với chiều cao 1 đơn vị. Các dấu thanh được viết trong phạm vi một ô vuông có cạnh là 0,5 đơn vị. Mẫu chữ cái viết hoa : Chiều cao của các chữ cái viết hoa là 2,5 đơn vị riêng hai chữ cái viết hoa Y, G được viết với chiều cao 4 đơn vị . Ngoài 29 chữ cái viết hoa theo kiểu 1, bảng mẫu chữ còn cung cấp thêm 5 mẫu chữ cái viết hoa theo kiểu 2 ( A, M, N, Q, V ) để học sinh lựa chọn và sử dụng . Giáo viên cũng nên nắm rõ quy trình dạy học tiết Tập viết ở các lớp 1,2,3, để từ đó có cơ sở khắc phục những sai sót ở lớp 1 và làm tiền đề cho học sinh học lớp trên như : Quy trình dạy học tập viết ở các lớp 1,2, 3 Lớp 1 Lớp 2 Lớp 3 I.Hoạt động mở đầu I.Hoạt động mở đầu I.Hoạt động mở đầu (Viết chữ cái thường, (Viết chữ cái hoa, từ (Viết chữ hoa và tên vần, tiếng, từ đã học ở ứng dụng có chữ cái viết riêng đã học ở bài kế bài kế trước) hoa đã học ở bài kế trước) trước) II.Dạy bài mới II. Dạy bài mới II. Dạy bài mới 1. Giới thiệu bài 1. Giới thiệu bài 1. Giới thiệu bài
9. 2. Hướng dẫn HS viết 2. Hướng dẫn HS viết 2 .Hướng dẫn HS luyện chữ thường (hoặc tô chữ chữ hoa. viết trên bảng con . hoa ) - Quan sát , nhận xét -Quan sát , nhận xét -Luyện viết chữ hoa. - Tập viết chữ thường -Tập viết trên bảng con -Luyện viết từ ứng dụng trên bảng con . -Luyện viết câu ứng dụng. 3. Hướng dẫn HS viết 3. Hướng dẫn HS viết 3. Hướng dẫn HS viết vần và từ ứng dụng. cụm từ ứng dụng. vào vở Tập viết. - Quan sát nhận xét . - Giới thiệu cụm từ ứng - Luyện viết chữ hoa . -Tập viết vần và từ ứng dụng . - Luyện viết từ ứng dụng trên bảng. - Quan sát, nhận xét . dụng - Tập viết từ ứng dụng - Luyện viết câu ứng dụng . 4. Hướng dẫn HS viết 4. Hướng dẫn HS viết 4. Chấm chữa bài,nhận (tô) vào vở Tập viết . vào vở Tập viết . xét bài viết của HS. 5.Nhận xét , chữa bài 5.Nhận xét, chữa bài . 5. Củng cố , dặn dò 6. Củng cố, dặn dò 6. Củng cố, dặn dò Từ bảng so sánh trên giáo viên có thể hình dung ra được những yêu cầu cơ bản giúp học sinh viết đúng, đẹp và thành thạo hơn trong giờ tập viết cũng như vận dụng vào viết chữ đẹp cho các giờ học khác. Khi chấm bài, ghi lời phê, cần sửa chữa trong vở học sinh, trong sổ liên lạc, tôi luôn cố gắng viết cho rõ ràng cẩn thận,vì tôi nghĩ rằng chữ giáo viên viết trên bảng giúp học sinh nắm được thứ tự các nét viết của từng chữ cái trong một chữ nhằm đảm bảo yêu cầu viết liền mạch, viết nhanh. Chữ của giáo viên khi chấm bài, chữa bài cũng được học sinh quan sát như một loại chữ mẫu vì thế giáo viên cần có ý thức rèn luyện chữ viết của mình cho ngày một đẹp hơn để học sinh học tập. Giáo viên phải luôn để lại trong lòng các em những việc làm mẫu mực, giúp các em phấn đấu noi theo. Giáo viên cần phải luôn rèn luyện chữ viết mới có thể giáo dục học sinh. Theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018 Tập Viết lớp 3 có phần viết chữ thẳng và viết chữ nghiêng. Với thời lượng dành cho tiết Tập Viết chỉ có nửa tiết, vì vậy tôi cố gắng hướng dẫn tất cả học sinh phần viết chữ thẳng trước, tôi bắt tay từng học sinh để các em có thể viết được tốt hơn. Sau khi các em đã viết tương đối tốt phần viết chữ thẳng, tôi hướng dẫn một số học sinh viết đẹp viết sang phần chữ nghiêng để phát huy năng lực của học sinh. Em nào viết được phần chữ nghiêng tốt tôi thường xuyên rèn luyện thêm cho các em vào tiết Tăng cường Tiếng Việt để phát huy được hết năng lực của học sinh đó.
10. 3. Biện pháp 3. Rèn chữ viết cho học sinh ở tất cả các môn học Đối với học sinh, sự nghiêm khắc của giáo viên về chất lượng chữ viết ở tất cả các môn học là cần thiết, nhiều em cứ nghĩ cần viết đẹp ở vở tập viết còn các môn học khác thì không cần. Vì thế giáo viên phải thực hiện rèn chữ viết cho học sinh một cách đồng bộ có như thế việc rèn luyện chữ viết mới được cũng cố thường xuyên. Trong những bài tập làm văn, chính tả, toán, giáo viên đều đưa tiêu chuẩn chữ viết,cách trình bày sạch sẽ để khuyến khích động viên học sinh viết cẩn thận cẩn thận khi làm bài . Để học sinh thực hiện tốt việc rèn chữ viết, tôi không những chỉ rèn chữ viết cho học sinh trong giờ tập viết, mà cần phải biết vận dụng việc viết các bài học, bài làm ở các môn học khác để học sinh tập viết. Ví dụ : Trong giờ Chính tả tôi luôn nhắc nhở để học sinh có một“ quy tắc ”là phải ngồi đúng tư thế (lưng thẳng, không tì ngực xuống bàn, đầu hơi cuí, mắt cách vở khoảng 25 đến 30 cm, tay phải cầm bút, tay trái tì nhẹ lên mép vở để giữ, hai chân để song song thoải mái, cầm bút bằng ba ngón tay ngón cái, ngón trỏ và ngón giữa, khi viết dùng ba ngón tay di chuyển bút từ trái sang phải, cầm bút nghiêng về bên phai, cổ tay, khuyủ tay và cánh tay cử động theo mềm mại, thoải mái, tuyệt đối không được cầm bút tay trái ),viết tròn vành, rõ chữ, không tẩy xoá Trong giờ Tập làm văn, tôi thường nhắc nhở học sinh chú ý viết theo “ quy tắc ” như giờ chính tả nhưng chú ý viết nháp rồi mới được viết vào vở . Khi chấm bài giáo viên đều có nhận xét kĩ về chữ viết và cách trình bày của học sinh để uốn nắn, động viên các em. Song cũng luôn chú ý về cách viết, cách nhận xét của mình để học sinh học tập. Chất lượng chữ viết ảnh hưởng nhiều đến kết quả và chất lượng học tập của học sinh.Vì thế việc làm này đòi hỏi người giáo viên ngoài những hiểu biết về chuyên môn , cần có sự kiên trì, nhẫn nại, cẩn thận. Ví dụ : Khi chấm bài những em thường xuyên sai chính tả và chữ viết không đúng kích cỡ, độ cao.Tôi thường chữa lỗi cụ thể rõ ràng sang bên cạnh nhất là chữ viết của tôi phải luôn gương mẫu về mọi hình thức. Vì là lớp học hai buổi nên buổi chiều có thời gian tôi sẽ kèm thêm cho các em luyện viết lại từng con chữ cho đúng kích cỡ.Ngoài ra tôi còn cho em về nhà luyện viết lạiở vở viết đúng viết đẹp. Hôm sau tôi chấm lại và khuyến khích động viên để em viết bài sau cho tốt hơn . Một số em đã viết thành thạo, đều đẹp tôi giới thiệu và dạy thêm cho các em cách viết chữ viết thường, viết hoa theo kiểu chữ viết nghiêng và nét thanh, nét đậm(chữ viết nghiêng thì phải có độ nghiêng là 45 o tất cả các con chữ đều phải nghiêng như nhau, chữ có nét thanh nét đậm thì với nét lên cần hướng dẫn các em đi nhẹ tay và dứt khoát như là một nét hất kéo dài, nét đậm là những nét sổ xuống thì hơi đậm tay),phần viết này đối với học sinh là rất khó nhưng tôi có
11. thể vận dụng với một số em đã viết rất thành thạo do các em có điều kiện được cha mẹ quan tâm và kĩ năng viết của các em đã đạt được ở mức chuẩn. Tôi còn coi trọng cách dạy viết dấu câu trong từng bài viết. Như dấu phẩy ( , ) gần như một nét thẳng biến dạng,hơi chéo về bên trái.Điểm đặt bút từ đường kẻ ngang dưới, phẩy nhẹ xuống, chéo sang trái bằng 1/3 ô, nét phẩy kéo về phía người viết nên thường có nét thanh đậm, đậm trên nhạt dưới. Dấu chấm ( . ) viết đúng đường kẻ ngang khi kết thúc câu, cách viết giống như dấu nặng nhưng đậm hơn. Dấu chấm phẩy( ; ) trước hết viết dấu chấm ở phía trên đường kẻ ngang. Sau đó viết dấu phẩy bằng cách đặt bút từ đường kẻ ngang kéo về phía người viết như dấu phẩy. Dấu chấm hỏi ( ? )có cấu tạo một nét sang phải ở trên và một dấu chấm ở dưới. Dấu hỏi có điểm đặt bút gần đường kẻ ngang trên kéo xuống đến đường kẻ ngang dưới thì dừng lại để viết dấu chấm ở đúng đường kẻ ngang dưới. Dấu chấm than, dấu hai chấm ( : )là hai dấu chấm thẳng hàng cùng nằm trên một đường kẻ dọc.Chiều cao dấu hai chấm bằng chiều cao các chữ cái một đơn vị, khoảng cách giữa chúng bằng một đơn vị . Trong năm học này sĩ số lớp tôi là 37 em thì qua hai tuần đầu theo dõi, tôi thấy 19 em là cách đánh dấu câu, dấu thanh đều sai vị trí như: dấu phẩy các em đánh ngay trên dòng kẻ thứ hai từ dưới lên dài và thẳng, dấu hai chấm đánh sai ở chiều cao và khoảng cách bằng hai đơn vị, các dấu thanh huyền, sắc, .. . đều đánh quá cao, sai vị trí và xa so với các âm vần của tiếng như:(tiếng “huyền” thanh “sắc” phải nằm trên đầu âm ê thì các em viết trên đầu âm y “huỳên”, tiếng “ quả” thanh “ hỏi” phải đánh trên đầu âm a thì học sinh lại đánh trên đầu âm u thành “ qủa”) Tôi cũng không quên xem trọng kĩ thuật viết chữ số. Bộ chữ số được cấu tạo bằng các nét thẳng và nét cong thống nhất có độ cao hai đơn vị chữ. Trừ số 1 có chiều ngang bằng 1/3 đơn vị, còn lại chữ số khác đều có chiều rộng là một đơn vị . Ví dụ: Trong giờ Toán, trước khi làm bài tôi thường nhắc học sinh chú ý viết các chữ số cho đúng độ cao và đúng chiều rộng của số như trên, sau khi học sinh làm bài xong, tôi chấm bài, nhận xét và viết mẫu một số chữ số mà học sinh còn sai cho học sinh về nhà luyện viết lại hôm sau tôi kiểm tra, nhận xét động viên, tuyên dương kịp thời. Các con số mà học sinh thường viết sai độ cao, chiều rộng và xấu là số: 3, 4, 6, 8, 9. II.2.Tính mới, tính sáng tạo Đưa ra những giải pháp thích hợp, tối ưu nhất để khắc phục những thiếu sót, nhược điểm của học sinh trong quá trình thực hiện giữ vở sạch- viết chữ đẹp. 1. Tính mới
12. Đây là một kĩ năng không phải tự nhiên mà có, đòi hỏi sự chăm lo rèn luyện thường xuyên của giáo viên cho các em, phải dạy cho các em một cách có định hướng và có kế hoạch. - Giáo viên phải biết kết hợp dạy tốt các môn học khác như tập đọc, chính tả để khắc phục các đối tượng học sinh viết chậm sai do đọc yếu và sai quy tắc chính tả. Đặc biệt giáo viên không nên xem nhẹ việc rèn đọc hoặc bỏ qua việc rèn phát âm chuẩn cho học sinh. Không nên xem nhẹ môn học nào bởi vì các môn học đều có liên quan bổ sung cho nhau. - Đồ dùng học tập phải đầy đủ như giấy, vở, bút, bảng con, phấn, thước... đạt tiêu chuẩn quy định. Hiện nay học sinh lựa chọn đủ các loại bút để viết. Những loại bút mực hay bút chấm mực như ngày xưa đối với các em vô cùng xa lạ. Chính vì vậy chữ của các em đã mất đi dáng vẻ mềm mại, chân phương so với trước đây. Các em cũng chỉ viết được một kiểu chữ nét đều, không viết được kiểu chữ có nét thanh, nét đậm. Khắc phục hạn chế này nên thống nhất sử dụng một loại mực ; một loại bút viết (viết ngòi luyện chữ nét thanh đậm) loại viết này có giá trị sử dụng lâu dài. Sử dụng vở có chất lượng cao, không bị nhoè khi viết. Chính yếu tố này là yếu tố quyết định không nhỏ thành công của việc luyện viết chữ đẹp. - Học sinh viết chậm viết sai hàng ngày ngoài viết bài ở trên lớp giáo viên cần khuyến khích học sinh luyện đọc luyện viết ở nhà. Ngoài luyện chữ viết theo mẫu giáo viên cần sưu tầm thêm các mẫu chữ đẹp sáng tạo cho học sinh tham khảo và hướng dẫn học sinh luyện viết khơi nguồn cảm hứng yêu thích luyện viết chữ đẹp cho các em. 2. Tính sáng tạo - Cải tiến, sáng tạo trong dạy học, tổ chức hoạt động nâng cao chất lượng giáo dục. - Đổi mới phương pháp tổ chức dạy học, ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác “ Giữ vở sạch- rèn chữ đẹp” phù hợp với học sinh II.3. Khả năng áp dụng, nhân rộng 1. Điều kiện áp dụng - Tôi đã áp dụng sáng kiến này có hiệu quả tại lớp tôi giảng dạy. Biện pháp tôi đưa ra rất dễ ứng dụng, nó phù hợp với điều kiện thực tế của đơn vị nơi tôi đang công tác. - Đề tài mà tôi nghiên cứu giúp cho mỗi GV có thể vận dụng để rèn chữ viết cho học sinh lớp 3, đồng thời áp dụng ở các phân môn của Tiếng Việt và các môn học khác liên quan đến rèn chữ. - Có thể áp dụng và nhân rộng ở các lớp trong trường Tiểu học, các bài học, các môn học có những hoạt động liên quan đến rèn chữ cho học sinh. 2. Phạm vi áp dụng - Ứng dụng ở các lớp 3 trường Tiểu học trong huyện.
13. II.4. Hiệu quả, lợi ích thu được do áp dụng giải pháp a) Hiệu quả kinh tế - Những biện pháp tôi đưa ra và vận dụng không tốn kém hoặc chi phí chuẩn bị là rất thấp. Không ảnh hướng đến kinh tế và lại còn dễ dàng thực hiện. - Chữ viết của học sinh ngày càng tiến bộ, tất cả học sinh trong lớp cùng thi đua luyện chữ. Chữ viết của các em đã trở nên mềm mại hơn. Phần lớn các em đã biết trình bày vở sạch đẹp, viết chữ đúng khoảng cách. Số học sinh viết chữ đúng độ cao theo quy định chiếm tỉ lệ cao hơn. Từ đó giảm chi phí cho GV và học sinh khi phải chuẩn bị nhiều vở mẫu chữ để viết. Số giáo viên và học sinh khi tham gia có kết quả và được thưởng về vật chất. Việc rèn luyện chữ viết còn có tác dụng đem lại hứng thú học tập cho các em. Nhiều em bắt đầu cố gắng nỗ lực và có tính kiên trì chịu khó cao. b) Hiệu quả về mặt xã hội - Giải pháp giúp cho mỗi giáo viên trong công tác giảng dạy luôn phải tận tâm, nhiệt tình trong công tác giảng dạy, kiên trì bền bỉ trong hướng dẫn học sinh luyện viết. Với phương châm “ Nét chữ - Nết người” tôi phân tích cho học sinh hiểu được nét chữ đẹp thể hiện tính cách cẩn thận, tỉ mỉ, chỉn chu của một nguời học sinh và từ đó thúc đẩy suy nghĩ tích cực, ý thức tự giác tự rèn luyện chữ của học sinh khi viết các em sẽ chú ý hơn cả về cách cầm bút và đưa bút từ từ, nhẹ nhàng để viết cho đẹp hơn. - Giúp mỗi giáo viên thường xuyên trao đổi kinh nghiệm với đồng nghiệp để trau dồi kiến thức. - Giáo viên quan tâm, kèm cặp, uốn nắn học sinh khi viết. - Phối hợp cùng với học sinh rèn viết bài ở nhà trong ngày nghỉ. - Dạy học sinh nắm được những nét cơ bản ngay từ đầu năm lớp 1. Học sinh nắm được từ thế ngồi viết, cách cầm bút, cách để vở cách giữ sở sạch, xác nhận được đường kẻ, dòng li, khoảng cách giữa các chữ trong từ. Dạy học sinh viết chữ theo trình tự từ thấp đến cao. - Cần chuẩn bị đầy đủ sách vở để học viết: Bảng, bút, vở tập viết, vở ô li, bộ chữ mẫu... c) Giá trị làm lợi khác - Trong suốt thời gian giảng dạy lớp 3, qua việc nghiên cứu lí luận, tìm hiểu thực tế và tiến hành các biện pháp rèn luyện chữ viết cho học sinh lớp 3, bản thân tôi đã rút ra được nhiều bài học bổ ích. - Giúp mỗi giáo viên muốn thực hiện điều mong muốn của mình trong nghề nghiệp trước hết phải có lòng yêu nghề, sự kiên trì, tính cẩn thận, ý chí quyết tâm và có năng lực sư phạm vững chắc.
14. -Từ việc rèn luyện cho học sinh ý thức giữ vở sạch – viết chữ đẹp giúp nâng cao chất lượng giảng dạy, chất lượng chữ viết, nâng cao chất lượng các môn học khác. -Qua nghiên cứu và thực nghiệm, trong thời gian ngắn, kết quả thu được như sau: Số HS viết Số HS viết đúng nhưng Số HS viết Lớp Sĩ số Tháng đúng, đẹp chưa được đẹp còn mắc lỗi Tháng thứ 1 10 12 11 3D 33 Tháng thứ 2 19 9 5 II.5 Phạm vi ảnh hưởng - Biện pháp của tôi là nội dung hết sức cần thiết trong thời điểm đổi mới giáo dục hiện nay. Nó có tính khả thi cao và có tác dụng tốt trong quá trình rèn luyện chữ viết cho học sinh. Góp phần phát huy tính tích cực, chủ động, cẩn thận, tỉ mỉ và sáng tạo của học sinh. Hải Phòng, ngày tháng năm 2025 CƠ QUAN ĐƠN VỊ TÁC GIẢ SÁNG KIẾN ÁP DỤNG SÁNG KIẾN ............................................................. ............................................................. ............................................................. Lưu Thị Miền